kwi 24, 2012 - Ciekawostki, Ludzie, Wpisy    Brak komentarzy

Bobrownickie Centrum Kultury

Budynek Katolickiego Centrum Kultury „Opoka” stanowi dzisiaj miejsce spotkań ludzi działających w organizacjach przykościelnych jak również parafian i gości uczestniczących w festynach parafialnych lub imprezach okolicznościowych. Właśnie mija 30 lat od chwili rozpoczęcia budowy budynku obecnego Centrum. Z tamtego okresu zachowało się wiele wspomnień oraz zdjęć, które warto przy okazji przypomnieć.

Wskutek represji władz PRL wobec nauczania religii w szkołach zaczęto tworzyć punkty katechetyczne. W zależności od warunków tworzono je w pomieszczeniach prywatnych lub na terenach przykościelnych. Katechizacja obejmowała dzieci przedszkolne, szkolne i młodzież ze szkół średnich. W parafii bobrownickiej na pomieszczenia do nauki religii zaadoptowano pomieszczenia gospodarcze wokół plebanii. Jedna z salek była utworzona w budynku od strony kościoła (obecnie siłownia) ze specjalnym wejściem od strony placu kościelnego a druga salka znajdowała się w budynku gospodarczym wzdłuż ulicy Zwycięstwa (obecnie garaże). W salkach znajdowały się drewniano-metalowe ławki i tablice. Na podłodze ułożono deski, które po każdorazowym umyciu wydawały charakterystyczny zapach.

Ponieważ dwie salki nie były w stanie pomieścić wyżu demograficznego końca lat siedemdziesiątych i początku osiemdziesiątych rozpoczęto starania o wybudowanie osobnego budynku, w którym oprócz sal katechetycznych miałyby się znaleźć pomieszczenia mieszkalne dla gości oraz kaplica.

Dzięki przemianom początku lat osiemdziesiątych władze nieco złagodziły nadzór nad katechizacją. 24 lipca 1981 roku uzyskano zgodę lokalnych władz na budowę Domu Katechetycznego. Kilka miesięcy później zarządzenie Ministra Oświaty i Wychowania z 23 października 1981 wyjęło katechezę parafialną spod kontroli i nadzoru władz państwowych. Rozpoczęto przygotowania do budowy. Zgromadzono materiał budowlany i zorganizowano sprzęt. W maju 1982 roku przygotowano teren pod budowę. Rozebrano część muru cmentarnego od strony ulicy Zwycięstwa aby umożliwić dojazd do budowy. Od 6 czerwca 1982 roku rozpoczęto wylewanie ław fundamentowych. Wielu parafian bezinteresownie włączyło się w prace budowlane. Jedni pomagali bezpośrednio na budowie, inni umożliwiali załatwienie betonu i innych materiałów. Budowa trwała w sumie 4 lata. W niektórych momentach prace były wstrzymywane ze względu na trudności w pozyskaniu materiałów budowlanych.

25 listopada 1986 roku ks. bp Damian Zimoń uroczyście poświęcił Dom Katechetyczny. Lekcje religii odbywały się w czterech salkach katechetycznych. Trzy były zlokalizowane na parterze a jedna u góry. Duża sala na pierwszym piętrze przeznaczona uprzednio na kaplicę, pomieszczenia na poddaszu, w piwnicy oraz mieszkalne nie były wykorzystywane.  Po 4 latach nauka religii wróciła do szkół i budynek opustoszał. Służył jedynie do spotkań grup parafialnych.

W 1999 roku obecny proboszcz przystąpił do adaptacji obecnego budynku na Katolickie Centrum Kultury „Opoka”. W piwnicach zorganizowano najpierw salę gier a obecnie kawiarenkę. Na parterze połączono dwie salki katechetyczne w jedną salę i utworzono zaplecze kuchenne wraz z mini barem. Na pierwszym piętrze zaadoptowano dużą salę na salę bankietowo-teatralną, w której wystawiane są też przedstawienia Teatru Opoka. W zachodniej części budynku zaadoptowano pomieszczenia na mieszkanie dla ks. Stanisława. Wymieniono piec grzewczy oraz odnowiono sanitariaty. Uporządkowano przy okazji ogród wokół budynku. 5 października 2000 roku ks. bp. Jan Wieczorek poświęcił po raz drugi budynek tym razem jako Katolickie Centrum Kultury „Opoka” – Dar Jubileuszowy parafii bobrownickiej z okazji roku 2000.

Historia tego budynku od zawsze będzie związana z jego pomysłodawcami, śp. ks. Wiktorem Sojką i ks. Piotrem Cibą. Obydwaj wyszli na przeciw oczekiwaniom czasów. Ks. Wiktor doprowadził do jego budowy mając w zamyśle godne warunki do nauki religii oraz miejsce spotkań parafian. Ks. Piotr Ciba dostosował budynek do realiów obecnych czasów chcąc w nim stworzyć miejsce spotkań nie tylko dla grup parafialnych ale również dla wszystkich parafian. Obydwa cele zostały zrealizowane.

Dzisiaj KCK „Opoka” jest naszym bobrownickim Centrum Kultury. Jest miejscem spotkań i dialogu. I co najważniejsze, nie stoi bez celu i zarabia na swoje utrzymanie.

Wylewanie ław fundamentowych.

Rozpoczęcie wylewania ław fundamentowych, czerwiec 1982 roku.

Wylewanie ław fundamentowych pod budynek Domu Katechetycznego, czerwiec 1982 roku.

Fundamenty Domu Katechetycznego, lipiec 1982 roku.

Stan surowy przed położeniem dachu.

Wielu parafian poświęciło swój własny czas i umiejętności. Na pierwszym planie Antoni Miodek.

mar 29, 2012 - Ciekawostki, Ludzie, Wpisy    Brak komentarzy

Adolfszacht

Po dłuższej przerwie powracam tym razem z historią Zakładu Wodnego „Staszic” zwanego potocznie Adolfszachtem od niemieckiego Adolfschacht (=Szyb Adolfa). Nazwa chociaż może niektórym nawiązywać do imienia Führera III Rzeszy – Adolfa Hitlera jednak nazwa została nadana w 1884 roku ze względu na wykorzystanie wyrobisk górniczych kopalni Fryderyk wokół szybów wietrznych „Adolf” i „Maschinenschacht”.

W niemieckojęzycznych źródłach pod hasłem „Adolfschacht” znalazłem informację: „brak szybu o takiej nazwie w [Jb d. Dt. Braunkohlen-, Steinkohlen- und Kaliindustrie (1913)]. W obszarze sztolni Fryderyk Kopalni Fryderyk w Tarnowskich Górach [Zeitschr. Berg-, Hütten- u. Salinenwesen 3 (1856)]. Niejasne, czy zakład położony jest w Reptach czy w Tarnowskich Górach; na skrzyżowaniu ulic Staszica i Wodociągowej. Szyb służy do zaopatrywania w wodę Tarnowskich Gór. Nazwany później jako Szyb Staszica”.

Zakład Wodny powstał wskutek rozwoju przemysłu na Górnym Śląsku.  Zwiększyło się zapotrzebowanie na większe ilości wody pitnej i przemysłowej. Zasoby wód gruntowych były niewystarczające. Dodatkowo w 1873 roku na Śląsku wybuchła epidemia cholery azjatyckiej. Za jedno z głównych źródeł zakażeń uznano wodę w przydomowych studniach, uznając ją za niezdatną do picia. Rozpoczęto poszukiwania wód podziemnych, które można by wykorzystać do zaopatrzenia w wodę ludności Górnego Śląska. Ówczesne władze pruskie przeprowadziły daleko idące ekspertyzy w poszukiwaniu optymalnych rozwiązań nad polepszeniem gospodarki wodnej. Ujęcia wody powstawały na terenie kopalń. Do zaopatrzenia w wodę zaczęto wykorzystywać nadmiar wód dołowych. Już pod koniec XVIII wieku odprowadzano i wykorzystywano wody ze Sztolni Fryderyka w okolicach Ptakowic. W 1862 roku powstało ujęcie wody w Siemianowicach Śląskich. W latach 1873 – 1875 uruchomiono ujęcie „Zawada” w Zawadzie koło Pyskowic, a 18 października 1884 roku uruchomiono rurociąg wodny o średnicy 350 mm i częściowo 300 mm do Królewskej Huty przez Repty Nowe, Dąbrowę Miejską, Bytom i Łagiewniki. W 1892 roku zbudowano dodatkowy rurociąg do Zabrza.

W 1922 roku na mocy Traktatu Wersalskiego Polska otrzymała na własność Zakład Wodociągowy „Adolfschaft” czyli „Szyb Staszic” w Reptach oraz sześć wodociągów i wież wodnych dotychczas należących do Prus. 12 stycznia 1924 roku podpisano umowę między Polską a Niemcami o zniesieniu wspólnego zarządu Państwowego Zakładu Wodociągowego. Od 1924 roku na Górnym Śląsku działały trzy zorganizowane przedsiębiorstwa wodociągowe. Na mocy polsko-niemieckiego układu Ministerstwo Robót Publicznych do eksploatacji „Szybu Staszic” powołało „Państwowe Zakłady Wodociągowe na Górnym Śląsku” z siedzibą w Katowicach. Obok nich działały także: „Wasserwerk Deutsch-Oberschlesien G.m.b.H.” w Zabrzu i „Powiatowe Zakłady Wodociągowe” przy Starostwie Katowickim.

Zdjęcie przedstawiające Zakład Wodny Adolfschacht. Kesselhaus - kotłownia, Szyb Adolfa i Szyb Maszynowy.

W latach 1927 – 1972 roku trwał proces modernizacyjny. Wymieniano pompy, instalowano i wymieniano urządzenia wodne. Najcenniejszym zabytkiem jest niewątpliwie zespół pompowo-parowy składający się z pompy parowej nurnikowej dwustronnego działania i silnika parowego. Pompa i silnik produkcji Starke & Hoffmann z Jeleniej Góry z 1921 roku. W latach 1925-1930 dzięki położeniu rurociągu do kopalni dolomitu „Bobrowniki” zbudowano sieć wodociągową w Bobrownikach Śląskich. Wydobywana wówczas woda nie wymagała uzdatniania. Niestety w 2001 roku w wodzie stwierdzono trichloroeten. Środek ten jest rakotwórczy i ma działanie narkotyczne. Do zanieczyszczenia doszło wskutek działania ludzkiego. Trichloroeten jest rozpuszczalnikiem organicznym i służy min. do odtłuszczania i oczyszczania metali oraz do chemicznego odplamiania tekstyliów. Skąd wziął się ten właśnie środek w ujęciu wodnym? Może kiedyś poznamy źródło. Negatywna decyzja inspektora sanitarnego w dalszej konsekwencji dała Wojewodzie możliwość cofnięcia zezwolenia na pobór wody z tego ujęcia oraz likwidację strefy ochronnej. I tak jest do dzisiaj.

Pracownicy przed szybem "Staszic".

Zakład Wodny „Staszic” zatrudniał w przeciągu 128 lat około 32-40 pracowników. Pracowali tam ludzie z Tarnowskich Gór, Bobrownik, Rept i innych okolicznych miejscowości. Niestety dzisiejszy Adolfszacht nie ma tyle szczęścia, co Stacja Wodna „Zawada” w Karchowicach. Zostają nam dzisiaj relacje fotograficzne osób, które miały to szczęście zwiedzić szyb oraz inne dostępne publikacje.

Sztygar Karol Dewor przed szybem "Staszic".

źródła i strony godne polecenia:
1. Strona Alberta Gieslera o maszynach parowych i wodociągowych w jęz. niemieckim.
2. Strona o Reptach Śląskich
3. Relacja fotograficzna portalu MMSilesia
4. Serwis poświęcony wodociągom
5. Franciszek Żurek, Historia Bobrownik Śląskich, 2003
6. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Strony:1234567...20»
Content Protected Using Blog Protector By: PcDrome.